>
Werk in uitvoering,
zie Toelichting
top
banner
Naar de Verenigingssite Naar Binnenvaarttaal
Aanvullingen en correcties zijn welkom.



het wegen



Wegen of kruien is het vanaf de wal voortduwen van een vaartuig. Hiervoor gebruikt men een lange dikke stok, de weegboom. De weegboom wordt, in dwarsscheepse richting, door een constructie op het voorschip van het vaartuig gestoken en staat dan een weinig schuin omhoog en naar buiten gericht. Men loopt dus, met het uiteinde op borsthoogte, naast het schip te duwen. Er zijn een drietal constructies verzonnen om de boom 'in' het vaartuig te steken.


Het weegbord
Dit is een dwarsscheepsschot in het voorschip. Een schot zat er bij de meeste scheepstypes, die voor het wegen geschikt waren toch al, en om er een weegbord van te maken hoeft er alleen iets gemaakt te worden waardoor de weegboom gestoken kan worden. Dat iets was soms alleen een flink gat, soms een lus van een stuk touw, soms een ring, soms een klamp. Lus, ring en klamp zaten aan de voorzijde van het bord. Soms waren er een extra klampen om te voorkomen dat de stok plat neer viel, wanneer men deze losliet.
Wegen kom men sommige schepen ook door de boom langs het spant te steken. Het bovenuiteinde van het spant stak daartoe boven het boord uit. De boom werd hier achterlangs gestoken terwijl het uiteinde net voor het spant tegen de kim van het schuitje gestoken werd.

wegen
Een Westlander met een lading groentenkisten wordt gewogen.
Het westland 27 mei 1946 Foto: Charles Breijer (Anefo). (groter formaat)


De weegmast; een korte zware paal met een dwarsscheeps gat. Door het gat werd het uiteinde van de boom gestoken. Het gat was groot genoeg om de boom een eindje op en neer te kunnen bewegen, teneinde de stok op borsthoogte te kunnen houden.


De weegstoel [A>] ken ik alleen van stalen schepen. Op die schepen is het een soort goot met in het midden één of twee dwarsstangen. De boom wordt in de goot gestoken en onder de stang gestoken. Weeggoten had men zowel op het voor- als op het achterschip. Er lijkt dus geen sterke voorkeur te bestaan om het schip via de voorzijde of via de achterzijde voort te duwen. Mogelijk is dit van de belading en de heersende windrichting afhankelijk.

Wegen werd bijna uitsluitend toegepast bij vrij kleine vaartuigen in smalle sloten. Men kan zware vaartuigen moeilijk wegen, omdat dan de weegboom te zwaar wordt om nog handig in het gebruik te zijn.
Ten opzichte van bomen heeft men het voordeel dat men meer kracht kan zetten en dat men, zolang men door kan lopen, ook kracht kan blijven zetten.
Met een beetje oefening en het roer een weinig uit het midden, was het mogelijk het vaartuig met één man te verplaatsen. Dit is een voordeel ten opzichte van het jagen, waar men altijd iemand aan het roer dient te hebben.

Naar het schijnt werd deze techniek nog tot in de jaren zeventig in Noord-Holland gebruikt, maar hedentendage worden er geen schepen meer op deze wijze voortbewogen.
Of het woord wegel voor een smal weggetje (langs het water) iets met wegen te maken heeft, zoals jaagpad met jagen, is me niet bekend.


© 1997-heden; Vereniging 'De Binnenvaart', Dordrecht. Redactie: Pieter Klein, Ede.
De rechthebbenden kunnen niet aansprakelijk gesteld worden voor de gevolgen van het gebruik van deze site,
noch voor de gevolgen van het gebruik van de in deze site opgenomen links!
Deze site gebruikt cookies!
Zonder toestemming vooraf, is gehele of gedeeltelijke overname van enig deel uit 'Binnenvaarttaal' verboden! Kopie├źn naar Facebook, Pinterest, en andere doorgeefluiken zijn niet toegestaan!
Over het algemeen zullen de inzenders van het materiaal een verzoek
tot het gebruik van het getoonde materiaal inwilligen. (meer informatie)

Deze site is geoptimaliseerd voor een resolutie van 1024x768 px.,

U wordt verzocht eventuele gebreken te melden!  (meer informatie)

Mijn dank gaat uit naar ALLEN, die mij met deze site helpen of geholpen hebben.

Pieter Klein:
Redacteur, auteur, ontwerper en webmaster.



Statistieken