Over zijschroeven en het varen daarmee. >>>
Beschrijving van de installatie. >>>

Meer foto's zijschroeven:
- Algemeen.

De zijschroef of Lamme-vlerk, Lamme-arm aan boord van de steilsteven 'Dankbaarheid', schipper J. Visser, Zwolle. (scheepsportret) De installatie, vermoedelijk uit 1953, is gemaakt door fa. Ridderinkhof te Hasselt. (Groot formaat)

De installatie wordt, via een leren riem, onderdeks aangedreven door een 2 cylinder Samofa diesel. De overbrengverhouding is 2:1.

Geen flauw idee welke weg de leren riem aan boord van de "Dankbaarheid" volgt, van de pouliezijde is het nu eenmaal lastig fotos maken.

De leren riem loopt bovendeks over een grote poulie, hier netjes afgedekt door een kap (1).  De ene zijde van de as, ook al afgedekt door een kap (2) is beschikbaar voor het aandrijven van andere dekwerktuigen. Het andere eind zit verborgen in de sleef(2) (3), die met een knevel (4) vastgezet en met een hefboom (5) naar binnen of naar buiten geschoven kan worden. Aan het eind van de sleef zit de haakse overbrenging (6). Prominent aanwezig is het liertje waarmee de zijschroef getakeld wordt. Aan de voet daarvan het pedaal (7) waarmee de rem op de aandrijfas bediend wordt. Nummer 8 tenslotte is de afneembare uitlaat.

De sleef(2) is uitgeschoven. In de sleef bevindt zich een soort koppeling, die moet voorkomen dat de schroef kan draaien wanneer de sleef ingeschoven is. Met de handgreep links wordt de srukrol van de leren riem bediend. In het midden de knevel waarmee de sleef vast geklemd wordt. Aan de haakse overbrenging, de kruiskoppeling van de schroefas.

Ik heb een gok gedaan naar hoe het inwendige van deze sleef er ongeveer uit moet zien. De aandrijvende as heeft een vierkant gedeelte dat, wanneer de sleef uit geschoven is (boven), in een vierkant gedeelte van de bus op de as van de haakse overbrenging, valt. Is de sleef ingeschoven (onder) dan kan het vierkante gedeelte vrij in de bus ronddraaien.

De galg voor de zijschroef in uitgeklapte toestand. Dit kraantje is uitgerust met twee hijsdraden. De installatie kan zowel vanaf het voordek, als vanaf het achterdek gehesen worden. Aan de neergeklapte arm het steuntje waarin de schroefas in geheven toestand rust. Achter deze arm op de potdeksel een lip waarin de borgketting op juiste lengte ingehaakt kan worden. Foto: Pieter Klein, Tjonger Friesland, 2 september 2010. (groot formaat)

De galg in ingeklapte toestand. De borgketting is hier goed te zien. Net achter de galg de met touw omwoelde 'afhouder'. Foto: Pieter Klein, Tjonger Friesland, 2 september 2010. (groot formaat)

Eén van de nadelen van de zijschroef is ook dat men makkelijk vuil en waterplanten in de schroef krijgt. De brogketting en de afhouder zijn op de achtergrond te zien. Foto: Pieter Klein, Tjonger Friesland, 2 september 2010. (groot formaat)

De bediening in de stuurhut. Links. Bovenaan de manette  (gele pijl), daar onder het pedaal, waarmee de koppeling op de motor bediend wordt (rode pijl) met links daarvan een borgklep (blauwe pijl). De motor is nu in zijn werk. Rechts. Het pedaal is ingetrapt; de motor is uit zijn werk.

De kabels lopen aan de andere zijde van het stuurwerk over twee schijven, onder de vloer door, weer naar twee schijven en dan naar de hoek van de roef.. Foto: Pieter Klein Appelscha, 1 augustus 2008 (groot formaat)

Het liertje op de achterkant van de roef. Op de hoek van de roef drie schijven die de staaldraden voor de 'afstandsbediening' geleiden.

De draden worden netjes door een pijp langs de den geleid. Die van het lier gaat via een schijf langs de galg omhoog.

Gas en koppeling verdwijnen via een dekblok naar beneden.

Over zijschroeven en het varen daarmee (inclusief filmpje). >>>
Beschrijving van de installatie. >>>