###

Oude maten

###
 
In de diverse geschriften komt men nogaleens oude maten tegen. Ik heb getracht er zoveel mogelijk te verzamelen, maar de lijst is nog niet volledig.


Veel maten en gewichten op  Vanadovv.

Meer maten en gewichten op Vaartips.nl.
Meer maten en gewichten op Wikipedia.


Men dient er rekening mee te houden, dat sommige maten in de loop der tijden andere waarden gekregen hebben.

Tenzij anders vermeld: maten in centimeters.


Amsterdamse maten:
duim: 2,574 cm
voet: 28,31 cm = 11 duimen
vadem: 169,88 cm =  6 voeten
roede: 368,07 cm = 13 voeten
el: 68,781 cm



Engelse maten
Eng. el:  91,44 cm = 1 yard
Eng. duim:  2,547 cm = 1 inch
Eng. voet: 30,56 cm = 1 feet
Eng. Zeemijl: 1852 m = 1 minuut = 1/60 graad
Eng. landmijl: 1609 m
Engelse vadem: 182,9 cm = 2 yard = 1/880 landmijl



Franse maten (Eind Franse tijd)
1 duim: 1 cm
1 palm: 10  cm
1 el: 100 cm



Rijnlandse maten:
duim: 2,61 cm
voet: 31,32 cm = 12 duimen
vadem: 188 cm = 6 voet



Wezelse maten:
duim: 2,452  cm
voet: 29,42 cm = 12 duimen
Diverse bronnen stellen de Wezelse houtvoeten en duimen vrijwel gelijk aan de Amsterdamse voeten en duimen. Het verschil per voet zou slechts 0,5 mm in het nadeel van Wezel bedragen.



Diverse lengte maten:
Oude Zeemijl = 7407 m = 1/15 graad
Kabellengte  225 m
Kabellengte  180 m oude marine maat.
Oude zeevaart kabellengte: 185,2 m = 1/10 zeemijl
Oude vadem:  185,2 cm = 1/1000 zeemijl.
Oude vadem (2): de afstand tussen de toppen der middelvingers bij geheel gespreide armen.
Oude Palm ca. 1 handbreedte = ca. 8 cm



Volumematen:
Ton: 1 kubieke meter.
Ton:  200 liter turf, dus gelijk aan een vat ofwel een dubbele hectoliter.
Vat: ca. 200 liter (dubbele hectoliter)
Kruiwagen: ca. 75 liter
Vadem: volumemaat voor hout: 350 x 80 x 20 cm.
Last (graan), Roggelast: ca. 3 kubieke meter.




Gewichten:
Ton: 1000 kg.
Last: 2000 kg. Ook een rogge-last genoemd hetgeen tot verwarring kan leiden met de inhoudsmaat.
Zie ook last in de woordenlijst.
In negentiende eeuwse werken vindt men soms een tekentje dat de aanduiding van een gewichtsmaat vormt.
kg Voor zover ik kon nagaan staat dit voor ca. 1/2 kg.
Centner, crs: ca. 50 kg.
Kantje (haring): ca. 94 kg.
(haring)last: ca. 1600 kg. = 14 tonnetjes of 17 kantjes, haring. Ca. 10.000 stuks?
Anker (ansjovis) = vat met circa 30kg.



Overige:
dagwerk: ca 12.500 turven.  (het aantal turven, dat een ploeg veengravers, d.i. 7 man, in één dag kon opleveren.)
Stok: ca. 30 turven.
Schoft: deel van de werkdag. Meestal één-derde of één-vierde deel.


###